Nauka do drzwi puka,czyli Przykładowe pandemie wirusowe w historii i zastosowanie szczepionek z sukcesem.

Szczepienia ochronne zmieniły historię świata.

Jedną z chorób wyeliminowanych dzięki szczepieniom jest ospa prawdziwa, która była jednym z największych zagrożeń zdrowia człowieka i towarzyszyła ludziom od blisko 3 000 lat. Choroba ta miała bardzo ciężki przebieg – przecięt- nie śmiertelność wynosiła 30%, a spośród tych, którzy przeżyli, wielu ludzi miało uszkodzenia wzroku i szpe- cące blizny. Tylko w XX wieku ospa prawdziwa zabiła na świecie około 300 milionów ludzi. Pierwsza skutecz- na szczepionka przeciw tej chorobie pojawiła się w 1796 roku dzięki angielskiemu lekarzowi Edwardowi Jenne- rowi, ale brak zmasowanych i powszechnych szczepień na świecie nie przerwał krążenia wirusa. Dopiero dzięki wprowadzeniu w 1967 roku opartego na powszechnych szczepieniach w każdym zakątku świata Światowego Pro- gramu Eradykacji (czyli wykorzenienia) Ospy Prawdziwej Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organiza- tion, WHO) mogła 8 maja 1980 roku wydać długo oczeki- wany komunikat – świat jest wolny od ospy prawdziwej. Poliomyelitis, czyli nagminne porażenie dziecięce, stano- wiło jedno z największych zagrożeń dla dzieci i młodych osób na całym świecie w XX wieku. Choroba łatwo prze- nosiła się z człowieka na człowieka i choć tylko u około 1% zakażonych rozwijały się objawy porażenia kończyn, a niekiedy porażenia mięśni oddechowych prowadzące- go do śmierci, to masowość zachorowań powodowała, że w roku 1988 każdego dnia na świecie 1 000 dzieci ulegało niedowładom i porażeniom.

Zła sytuacja epidemiczna w zakresie nagminnego porażenia dziecięcego na świecie była powodem ogłoszenia w roku 1988 Światowej Inicja- tywy na Rzecz Wykorzenienia Poliomyelitis. Od tego czasu na świecie, przy pomocy 20 milionów wolontariuszy, za- szczepiono 2,5 miliarda dzieci w ponad 200 krajach. Dzięki temu w 2020 roku tylko w dwóch krajach nadal występu- ją zachorowania na poliomyelitis. Do 9 grudnia 2020 roku zanotowano 56 przypadków w Afganistanie i 82 w Paki- stanie. W ciągu ponad 30 lat zredukowano liczbę zacho- rowań na poliomyelitis na świecie o 99%, ale nadal nie osiągnięto ostatecznego celu – wykorzenienia choroby. Czego nauczyła nas historia walki z ospą prawdziwą i poliomyelitis? Oba przykłady pokazują, że wyprodukowa- nie skutecznej szczepionki to dopiero początek drogi do podniesienia odporności populacyjnej i to właśnie podję- cie masowych szczepień jest jedynym sposobem, aby móc

przerwać krążenie wirusa i zapobiec dalszemu zakażaniu kolejnych setek tysięcy ludzi. We współczesnym świecie, dzięki nowoczesnej komunikacji i łatwości przemiesz- czania się z jednego zakątka świata do innego, trudno o sukces programów o skali lokalnej. Dlatego jedynie dzia- łania na skalę globalną pozwolą na wykorzenienie wirusa i zakończenie historii danej choroby. Przykład poliomyelitis pokazuje, że jeśli zakażenia występują w jednym, nawet oddalonym od nas regionie, to nadal stanowią zagrożenie dla reszty świata, powodując konieczność kontynuowania masowego uodparniania.
Dlaczego szczepionka jest najlepszym wsparciem w zwalczaniu chorób wirusowych?
Wirusy, które mają zdolność wywoływania choroby u człowieka, to te, które znajdując sposób wejścia do komór- ki przez receptor, namnażają się wewnątrz niej, wykorzystu- jąc jej zasoby. Cykl replikacyjny wirusa jest ściśle związany z metabolizmem komórki zakażonego ustroju. Dotychczas niewiele jest leków, które działałyby skutecznie przeciw wirusom wewnątrz naszych komórek. Te, które powstały, skierowane są przeciwko konkretnym wirusom (np. herpes, HCV, HIV) i działają na ich specyficzne enzymy. Stosowa- ne dotychczas w leczeniu COVID-19 leki są skuteczne tylko w pierwszej fazie infekcji, hamując replikację wirusa, która jest najintensywniejsza przed pojawieniem się objawów. Jak dotąd brak jednak leku o bardzo dobrej skuteczności, który wykazywałby działanie po pierwszym tygodniu choroby. Przed zakażeniem chorobotwórczymi wirusami może nas skutecznie ochronić układ immunologiczny, ale tyl- ko wtedy, gdy nabył tę właściwość poprzez wcześniejszy kontakt z wirusem lub jego fragmentem. Szczepienia są najbezpieczniejszą drogą nabycia w sposób kontrolowany odporności na zakażenie. Szczepionka to preparat biolo- giczny, wprowadzający antygeny, przeciwko którym ma być wygenerowana odporność. Prezentuje układowi immu- nologicznemu elementy wirusa, które mają zostać przez niego rozpoznane. Ponowny kontakt z wirusem nie jest już zaskoczeniem dla organizmu, a wytworzone dzięki szczepieniu przeciwciała i uczulone limfocyty cytotok- syczne chronią osobę zaszczepioną przed chorobą. Wie- le wirusów wywołujących choroby u ludzi przenosi się drogą kropelkową, powietrzną lub poprzez bezpośredni kontakt osoby zakażonej z osobą wrażliwą. Wśród osób wrażliwych powstają ogniska zachorowań, epidemie, a nawet pandemie. Osoba zakażona, jeśli pojawi się wśród osób uodpornionych, nie spowoduje ich zakażenia. Maso- we uodpornienie większości społeczeństwa prowadzi do wytworzenia odporności populacyjnej, określanej również jako zbiorowiskowa czy stadna. W takiej społeczności czyn- nik zakaźny, nie mogąc znaleźć organizmów wrażliwych, w których mógłby się namnażać, traci możliwość transmisji między osobami. Odporność populacyjna zapewnia zatem ochronę osobom, które z różnych powodów nie mogą być zaszczepione lub u których szczepionka jest nieskuteczna.

Przebieg epidemii zależy od wzajemnych proporcji osób zakażających, podatnych i ozdrowieńców. Przy braku szczepień ochronnych do zmniejszenia liczby zachorowań do- chodzi, gdy zmniejsza się liczba osób podatnych, a wzrasta liczba ozdrowieńców, którzy nabyli odporność w sposób naturalny.

https://naukaprzeciwpandemii.pl/app/uploads/2021/02/nauka-przeciw-pandemii_biala-ksiega_2021_02_05.pdf